Gubisz się w oznaczeniach takich jak 'Lace’, 'DK’, 'Aran’ czy 'Worsted’? Wybór odpowiedniej grubości włóczki to fundament udanego projektu. Niezależnie od tego, czy planujesz zwiewną chustę, czy gruby, zimowy koc – musisz wiedzieć, jak czytać etykiety.
W tym przewodniku rozszyfrowujemy międzynarodowe standardy grubości, tłumaczymy, co oznacza tajemnicze WPI i podpowiadamy, jak dobrać idealne szydełko do każdej nitki. Stań się świadomym twórcą i przestań zgadywać!
Spis treści:
Czym jest grubość włóczki i dlaczego jest to ważne?
Grubość włóczki to po prostu jej średnica – czyli jak gruba jest nić, z której będziesz szydełkować lub robić na drutach. To jedna z najważniejszych cech włóczki, która decyduje o tym, jak będzie wyglądał Twój projekt, jak długo będziesz go robić i do czego się nada.
Wyobraź sobie, że masz cienką nitkę do szycia i gruby sznurek – to dwa skrajne przykłady grubości. Włóczki do szydełkowania i robótek ręcznych mieszczą się gdzieś pomiędzy, oferując szeroki zakres możliwości.
Cieńsza włóczka wygląda jak delikatna nić, grubsza przypomina sznurek lub mocny szpagatek, a czasem jest nawet grubsza – jak gruby warkocz.
Grubość włóczki zależy od kilku czynników:
- Liczby nitek skręconych razem. Więcej nitek = grubsza włóczka.
- Grubości pojedynczych nitek użytych do jej produkcji.
- Sposobu skręcenia – luźno czy ciasno skręcone nici dają różną końcową grubość.
- Rodzaju włókna – niektóre materiały są naturalnie puszyste (jak alpaka), inne bardziej zwarte (jak bawełna).
Dlaczego grubość włóczki jest tak ważna?
Ponieważ wpływa na absolutnie wszystko w Twoim projekcie: wygląd, rozmiar, czas pracy, zużycie materiału, rozmiar potrzebnych narzędzi czy sam efekt końcowy.
Szukasz miejsca z pasją do szydełka?
Nie dziergaj w samotności – stań się częścią ekipy, która kocha rękodzieło tak samo jak Ty!
Jakie są rodzaje grubości włóczek i jak je sprawdzić?
Różne grubości włóczek są standaryzowane, aby ułatwić dobór odpowiednich narzędzi (drutów, szydełek) i uzyskanie pożądanej gęstości dzianiny.
Najbardziej międzynarodowo rozpoznawalny system klasyfikacji to ten wprowadzony przez organizację Craft Yarn Council (CYC).
System CYC używa skali od 0 do 7, gdzie im wyższa liczba, tym grubsza włóczka. Najczęściej na etykietach motków znajdziesz symbol z numerem i nazwą słowną.
| Numer CYC | Nazwa kategorii (angielska/polska) | System PLY (UK/AU) | Grubość (WPI) | Przykłady zastosowania | Zalecane szydełko (mm) |
|---|---|---|---|---|---|
| 0 | Lace (Koronkowa, bardzo cienka) | 1-2 Ply | 30+ WPI | Delikatne chusty, koronki, szale i ażurowe projekty | 1.5 – 2.5 mm |
| 1 | Super Fine (Fingering, cienka) | 3 Ply | 20-28 WPI | Skarpetki, cienkie sweterki, lekkie czapki, szale, ubranka dla niemowląt | 2.25 – 3.5 mm |
| 2 | Fine (Sport, średnio cienka) | 4 Ply | 14-16 WPI | Ubranka dziecięce, lżejsze swetry, chusty, akcesoria | 3.5 – 4.5 mm |
| 3 | Light (DK – Double Knitting, średnia) | 8 Ply | 11 WPI | Swetry, kamizelki, kocyki, amigurumi | 4.5 – 5.5 mm |
| 4 | Medium (Worsted, średnio gruba) | 10 Ply | 8-9 WPI | Swetry, czapki, szale, kocyki, amigurumi | 5.5 – 6.5 mm |
| 5 | Bulky (Chunky, gruba) | 12 Ply | 6-7 WPI | Ciepłe czapki, grube szale, pledy, koce | 6.5 – 9.0 mm |
| 6 | Super Bulky (Bardzo gruba) | 20+ Ply | 5-6 WPI | Bardzo grube pledy, poduszki, szybkie, masywne wyroby | 9.0 – 12.0 mm |
| 7 | Jumbo (Gigantyczna, najgrubsza) | Brak (Giant) | 1-4 WPI | Gigantyczne koce, pufy i inne projekty | 12.0 mm i większe |
Grubość włóczki bywa również określana za pomocą innych metod:
1. Metraż/Długość (m/g)
To jeden z najbardziej precyzyjnych sposobów. Włóczki o podobnej długości w danym motku (np. 100 metrów w 50 gramach) będą miały zbliżoną grubość, niezależnie od nazewnictwa. Im mniej metrów w 100 gramach, tym włóczka jest grubsza.
2. Ply (Warstwowość)
System popularny w Wielkiej Brytanii, Australii i Nowej Zelandii. Oznaczenie (np. 2-ply, 4-ply, 8-ply) pierwotnie odnosiło się do liczby skręconych razem nitek (warstw). Obecnie jest to bardziej umowna nazwa grubości odpowiadająca innym systemom:
- 4-ply to zazwyczaj grubość Fingering (CYC 1 tj. Super Fine).
- 8-ply to zazwyczaj grubość DK (CYC 3 tj. Light).
- 10-ply to zazwyczaj grubość Worsted/Aran (CYC 4 tj. Medium).
Słowo PLY to jedna z największych pułapek terminologicznych w świecie robótek ręcznych, ponieważ ma dwa zupełnie różne znaczenia.
W ujęciu technicznym PLY oznacza po prostu liczbę pojedynczych włókien (nitek), które zostały ze sobą skręcone, aby stworzyć gotową włóczkę np. 2-ply to włóczka skręcona z dwóch cienkich nitek.
Jednak w Wielkiej Brytanii, Australii i Nowej Zelandii słowo PLY jest używane jako nazwa kategorii grubości (podobnie jak w USA używa się nazw Sport czy Worsted).
Więc jeśli we wzorze z UK widzisz wskazówkę „użyj włóczki 8-ply”, to nie znaczy, że masz szukać nitki skręconej z ośmiu włókien. Oznacza to, że masz szukać włóczki o grubości DK, która sama w sobie może być skręcona np. tylko z trzech nitek.
3. Metoda WPI (Wraps Per Inch)
To metoda pomiaru, którą można wykonać samodzielnie. Polega na owinięciu włóczki wokół linijki na długości jednego cala (ok. 2,54 cm) i policzeniu, ile razy się zmieściła.
Im mniejsza liczba WPI, tym grubsza włóczka. Przykład: Włóczka 8 WPI jest grubsza niż włóczka 20 WPI.
Wskazówka: Zawsze sprawdzaj zalecany rozmiar drutów/szydełka na etykiecie włóczki – to najbardziej uniwersalna wskazówka dotycząca jej grubości!
Aby poznać konkretne właściwości różnych rodzajów włóczek i ich rekomendowane zastosowania, zajrzyj tu:
- Włóczki bawełniane: charakterystyka i zastosowanie
- Włóczki akrylowe: charakterystyka i zastosowanie
- Włóczki wełniane: charakterystyka i zastosowanie
Szydełkowy Newsletter
Bądź na bieżąco z nowościami, inspiracjami, trendami i wyzwaniami ze świata szydełkowania.
Jak dobrać odpowiednią grubość włóczki do rodzaju projektu?
Wybór odpowiedniej grubości włóczki to klucz do sukcesu każdego projektu szydełkowego lub dziewiarskiego.
To trochę jak dobieranie odpowiednich butów do okazji – możesz iść w szpilkach na górski szlak, ale czy będzie to wygodne i praktyczne?
Podobnie z włóczką – teoretycznie możesz zrobić wszystko z każdej grubości, ale efekt będzie zupełnie inny!
Wskazówka: Jeśli zaczynasz nowy projekt, zawsze wykonaj próbkę ściegu (gauge), używając wybranej włóczki i narzędzia. Nawet jeśli użyjesz włóczki o sugerowanej grubości, Twoja indywidualna „siła dziergania” (luz lub ścisłość) może wpłynąć na ostateczny rozmiar projektu.
Maskotki i amigurumi
Do maskotek na szydełku najlepiej sprawdzają się włóczki średniej grubości (3-5), a konkretnie kategorie light, medium lub bulky. Dlaczego?
Po pierwsze, pozwalają na szczelne szydełkowanie bez widocznych przerw między oczkami – dzięki temu wypełnienie nie wygląda na zewnątrz i maskotka ma ładny, gładki wygląd.
Po drugie, dobrze trzymają kształt i nie rozciągają się pod ciężarem wypełnienia.
Po trzecie, są wystarczająco grube, by szybko pracować, ale nie tak grube, by maskotka była nieporęczna.
Jeśli planujesz miniaturowe amigurumi (np. breloczki na szydełku), sięgnij po włóczki cieńsze (2-3) i mniejsze szydełko.
Do dużych, przytulnych maskotek (np. wielkie pluszaki do przytulania) możesz użyć grubszych włóczek (5-6), które przyspieszą pracę i nadadzą projekcie masywności.
- Bestseller
Kot na szydełku
Pomarańczowo-białyPomarańczowo-białySzaro-białySzaro-białyTricolorTricolorCzarno-białyCzarno-białyBrązowo-beżowyBrązowo-beżowy 
Żółwik na szydełku z odczepianą skorupą
Wzór standardowyWzór standardowyWzór świątecznyWzór świąteczny- Bestseller
Pingwin na szydełku
GranatowyGranatowyJasnoróżowyJasnoróżowy
Ubrania i akcesoria do noszenia
Tu grubość włóczki dobierasz w zależności od sezonu i przeznaczenia:
Letnie ubrania – postaw na cienkie i lekkie włóczki (1-3). Bawełniane lub lniane włóczki w tych grubościach tworzą przewiewne, delikatne sweterki, bluzki i tuniki idealne na ciepłe dni. Im cieńsza włóczka, tym bardziej ażurowy i elegancki może być projekt.
Wiosenne i jesienne swetry – to domena włóczek średnich (4-5). To złoty środek – wystarczająco ciepłe, by chronić przed chłodem, ale nie za masywne. Większość wzorów na swetry jest projektowana właśnie pod tę grubość.
Zimowe akcesoria – czapki, szaliki, rękawiczki na mroźne dni świetnie sprawdzają się w grubych włóczkach (5-6). Są ciepłe, przytulne i szybko się je robi. Do szalików-kominów możesz sięgnąć nawet po super bulky (6-7) dla ekstra ciepła i efektownego, masywnego wyglądu.
Skarpety i getry – tradycyjnie robi się je z włóczek super fine (1) lub fine (2), często specjalnie wzmocnionych. Cienka włóczka pozwala na precyzyjne dopasowanie i wygodne noszenie w butach.
Koce i narzuty
Koce to projekty, gdzie grubość włóczki drastycznie wpływa na czas realizacji i efekt końcowy:
Koce dla niemowląt – najlepiej włóczki średnie (3-4), delikatne i miękkie. Nie mogą być za ciężkie, by nie przytłoczyć maluszka. Bawełniane lub akrylowe w tej grubości są idealne.
Koce na kanapę – tu masz pełną swobodę! Włóczki średnie (4-5) dadzą Ci klasyczny, uniwersalny koc. Grube włóczki (5-6) stworzą przytulny koc, który będzie ciepły, ale i efektowny (zwłaszcza, jeśli zaszalejesz z kolorami!). Super grube włóczki (6-7) to trend na gigantyczne, masywne koce z grubym splotem – robią ogromne wrażenie, ale pamiętaj, że będą też bardzo ciężkie!
Lekkie narzuty letnie – cienkie lub lekkie włóczki (2-3) w ażurowych wzorach. Będą dekoracyjne i funkcjonalne.
Dekoracje domowe i przedmioty codziennego użytku
Serwetki i koronki – to domena najcieńszych włóczek (0-1). Tylko takie włóczki pozwolą na delikatne, eteryczne efekty z mnóstwem detali. Wymagają cierpliwości, ale efekt jest spektakularny.
Poduszki dekoracyjne – włóczki średnie do grubych (4-6). Średnie nadają klasyczny wygląd, grube tworzą teksturalny, nowoczesny efekt. Jeśli poduszka ma być tylko dekoracją, możesz sięgnąć po grubsze włóczki dla wow-efektu.
Kosze i organizery – grube włóczki (5-6) sprawdzają się świetnie, bo tworzą sztywne, stabilne konstrukcje. Bawełniane lub sznurkowe włóczki w tych grubościach idealnie trzymają kształt (nawet pod większym ciężarem zawartości).
Makramy i wiszące dekoracje – wybierz włóczki średnie do grubych (4-6), które możesz uzupełnić sznurkami bawełnianymi. Grubość dobierasz w zależności od rozmiaru projektu – małe zawieszki mogą być z cieńszych, duże dekoracje z grubszych.
Ozdoby świąteczne i bombki choinkowe– cienkie do średnich włóczek (2-4). Cieńsze pozwolą na więcej detali, średnie przyspieszą pracę przy większych bombkach.
Podkładki pod kubki – włóczki średnie (4-5). Muszą być na tyle grube, by izolować ciepło, ale nie za masywne, by kubek stał stabilnie.
Prostokątny szal na szydełku z frędzlami
Szydełkowe podkładki pod kubki w kształcie kwiatów
NiebieskiNiebieskiRóżowyRóżowyFioletowyFioletowy
Duża biała serweta na szydełku z motywem wielkanocnym
Szukasz dodatkowych pomysłów na robótki szydełkowe? Zajrzyj do naszych propozycji:
- Co można zrobić na szydełku? Pomysły i kreatywne inspiracje
- Oryginalne prezenty handmade na różne okazje: pomysły i propozycje
- Ozdoby wielkanocne na szydełku: pomysły i inspiracje
Czy mogę zastąpić włóczkę ze wzoru inną grubością?
Tak, możesz zastąpić włóczkę ze wzoru inną grubością, ale musisz być świadoma konsekwencji i gotowa na dostosowania.
Zmiana grubości włóczki to trochę jak zmiana przepisu kulinarnego – możesz zamienić składniki, ale efekt końcowy będzie inny, czasem lepszy, czasem gorszy, ale na pewno inny.
Najważniejsza i najbardziej oczywista zmiana dotyczy wymiarów projektu. Jeśli użyjesz grubszej włóczki niż zalecana we wzorze, Twój projekt będzie po prostu większy. Czasem znacznie większy!
Szalik może zmienić się w koc, czapka w torbę, a urocza mała maskotka w gigantycznego pluszaka. Odwrotnie działa to z cieńszą włóczką – wszystko wyjdzie mniejsze. Ta sama liczba oczek i rzędów stworzy miniaturową wersję projektu.
To może być zarówno problemem, jak i rozwiązaniem. Jeśli szydełkujesz dekorację, którą chcesz powiesić na ścianie, i nie zależy Ci na konkretnych wymiarach, zmiana grubości włóczki da Ci po prostu inną wersję tego samego projektu.
Problem pojawia się, gdy wymiary są krytyczne dla funkcjonalności projektu. Swetry, czapki, skarpety, rękawiczki – wszystko, co ma pasować na konkretną osobę, wymaga zachowania określonych rozmiarów.
To, co często zaskakuje początkujące szydełkary, to drastyczna zmiana w zużyciu materiału. Grubsza włóczka oznacza, że potrzebujesz więcej metrów włóczki do tego samego projektu.
Jeśli zdecydowałaś się na zmianę grubości włóczki, musisz dostosować rozmiar szydełka. Do grubszej włóczki potrzebujesz większego szydełka, do cieńszej mniejszego.
Bardzo ważne jest zrobienie próbki przed rozpoczęciem właściwego projektu. Tak, wiem, próbki są nudne i chciałabyś od razu przejść do właściwej robótki, ale uwierz mi – warto!
Zrób kwadrat 10×10 cm tym samym ściegiem, który będzie dominował w projekcie. Zmierz, ile oczek i rzędów mieści się w tym kwadracie. Teraz możesz obliczyć, jak duży będzie Twój projekt i czy mieści się to w Twoich oczekiwaniach.
