Ściegi szydełkowe – poradnik dla szydełkujących

Szydełkowanie to sztuka, która pozwala na tworzenie niepowtarzalnych wzorów, dekoracji i ubrań. Jeśli dopiero zaczynasz swoją przygodę z szydełkiem, znajomość podstawowych ściegów jest kluczowa.

W tym poradniku krok po kroku przeprowadzimy Cię przez najważniejsze techniki i symbole, dzięki którym nauczysz się tworzyć własne projekty!

Podstawowe oznaczenia i skróty w schematach szydełkowych

Schematy szydełkowe często zawierają skróty i symbole, które pomagają w szybszym odczytywaniu wzorów.

Warto je znać, ponieważ ułatwiają pracę i pozwalają zrozumieć zarówno polskie, jak i zagraniczne schematy szydełkowe.

Polski skrót	Pełna nazwa (PL)	Angielski skrót	Pełna nazwa (EN)	Stopień trudności
o.ł.	Oczko łańcuszka	ch	Chain stitch	⭐
o.ś.	Oczko ścisłe	sl st	Slip stitch	⭐
półsł.	Półsłupek	sc	Single crochet	⭐⭐
półsł. naw.	Półsłupek nawijany	hdc	Half double crochet	⭐⭐
sł.	Słupek	dc	Double crochet	⭐⭐⭐
pdsł.	Podwójny słupek	tr	Treble crochet	⭐⭐⭐
ptsł.	Potrójny słupek	dtr	Double treble crochet	⭐⭐⭐
sł. rel. prz.	Słupek reliefowy przedni	fpdc	Front post double crochet	⭐⭐⭐⭐
sł. rel. tył.	Słupek reliefowy tylny	bpdc	Back post double crochet	⭐⭐⭐⭐
MR	Magiczne kółko/pętelka	MR	Magic ring	⭐⭐⭐⭐⭐ (wymaga wprawy)

W zależności od wzoru lub konkretnego schematu (zwłaszcza w przypadku polskich wzorów), możemy natknąć się również inne skróty, które oznaczają konkretne techniki lub efekty w szydełkowaniu.

Symbol	Ścieg	Opis
○	Oczko łańcuszka	Najczęściej używane do rozpoczęcia robótki lub jako element ażurowych wzorów.
•	Oczko ścisłe	Używane do łączenia okrążeń i zakończenia rzędów.
✕ lub +	Półsłupek	Tworzy gęsty, zwarty splot, często używany w amigurumi.
T	Słupek	Uniwersalny ścieg do wielu wzorów, daje luźniejszą strukturę.
T z jedną kreską	Podwójny słupek	Wyższy i bardziej ażurowy niż słupek.
T z dwiema kreskami	Potrójny słupek	Bardzo wysoki ścieg (idealny do koronek i ażurów).
Ⓞ	Magiczne kółko	Umożliwia rozpoczęcie robótki na okrągło bez dziury pośrodku.

Magiczna pętelka (magic ring), czyli jak rozpocząć robótkę?

Charakterystyka: Magiczna pętelka to technika stosowana w szydełkowaniu na okrągło, która pozwala rozpocząć robótkę bez pozostawiania widocznego otworu na środku.

Daje również możliwość regulacji napięcia, co oznacza, że można dopasować środek okręgu do konkretnego wzoru.

Zastosowanie magicznej pętelki:

• Niezbędna do amigurumi, szydełkowych czapek i serwetek.
• Stosowana również w motywach takich jak kwiaty, koła czy sześciokąty (które rozpoczynają się od okrągłej podstawy).
• Zapewnia lepszą kontrolę nad kształtem okręgu.

Jak wykonać magiczną pętelkę?

1. Zawiń nitkę wokół dwóch palców, tworząc pętlę (krzyżując nitkę z przodu).
2. Wsuń szydełko pod pętlę i przeciągnij przez nią nitkę roboczą, tworząc oczko.
3. Zrób jedno oczko łańcuszka, aby zabezpieczyć pętelkę i rozpocząć pierwszy rząd.
4. Przerób wymagane ściegi w obrębie pętelki (np. półsłupki lub słupki).
5. Delikatnie pociągnij za luźny koniec nitki, aby zamknąć środek robótki i uzyskać ciasne, estetyczne zamknięcie.
6. Dokręć pętelkę i kontynuuj szydełkowanie zgodnie ze wzorem.

Oczko łańcuszka (o.ł.) – chain stitch (ch)

Charakterystyka: Oczko łańcuszka to najprostszy i najbardziej podstawowy ścieg szydełkowy, od którego zaczyna się większość robótek. Tworzy luźny, elastyczny splot, który wygląda jak łańcuszek z połączonych pętelek.

Jest niezwykle łatwe do wykonania, a jednocześnie kluczowe w szydełkowaniu, ponieważ stanowi fundament wielu projektów. Bez niego trudno rozpocząć jakąkolwiek robótkę, dlatego warto nauczyć się go wykonywać równo i w odpowiednim napięciu.

Stopień trudności: ⭐ (bardzo łatwy – absolutna podstawa, od której zaczyna się każda robótka. Jeśli potrafisz trzymać szydełko, nauczysz się tego w 30 sekund)

Zastosowanie oczka łańcuszka:

• Używane do rozpoczęcia większości robótek (np. fundament pod inne ściegi).
• Wykorzystywane do zmiany wysokości rzędów np. w technice szydełkowania rzędami, gdzie kilka oczek łańcuszka zastępuje pierwszy słupek danego rzędu.
• Może być używane jako sznureczek, troczek lub ozdobny element wykończenia (np. w torebkach, woreczkach czy ozdobnych frędzlach).

Jak wykonać oczko łańcuszka?

1. Zrób pętelkę początkową i umieść ją na szydełku.
2. Przeciągnij nitkę przez pętelkę, tworząc kolejne oczko.
3. Powtarzaj ten ruch, aż uzyskasz pożądaną długość łańcuszka.

Oczko ścisłe (o.ś.) – slip stitch (sl st)

Charakterystyka: Oczko ścisłe to najmniejszy i najbardziej zwarty ścieg szydełkowy. Nie dodaje wysokości robótce i tworzy bardzo mocną strukturę, dzięki czemu często jest używane do łączenia elementów lub zakańczania robótek.

Jest gładkie i płaskie, co sprawia, że jest doskonałe do detali i estetycznych wykończeń. Jeśli jest stosowane jako główny ścieg w całej robótce, tworzy bardzo gęsty, mocny i niemal nieelastyczny splot, dlatego rzadko jest używane samodzielnie w dużych projektach.

Stopień trudności: ⭐ (bardzo łatwy – służy głównie do łączenia okrążeń lub wykańczania brzegów. Nie buduje wysokości robótki, ale jest niezbędne w tworzeniu maskotek)

Zastosowanie oczka ścisłego:

• Służy do łączenia rzędów i zamykania okrążeń np. przy robótkach szydełkowanych na okrągło, takich jak czapki czy koszyki.
• Może być używane do tworzenia krawędzi robótki, aby ją usztywnić.
• Często stosowane do zszywania elementów amigurumi i innych szydełkowych projektów.

Jak wykonać oczko ścisłe?

1. Wbij szydełko w kolejne oczko robótki.
2. Złap nitkę i przeciągnij ją przez oczko oraz przez pętelkę na szydełku jednocześnie.
3. Powtórz ten ruch w kolejnych oczkach, jeśli chcesz uzyskać ciągły efekt ściegu ścisłego.

Półsłupek (półsł.) – single crochet (sc)

Charakterystyka: Półsłupek to jeden z podstawowych i najczęściej używanych ściegów w szydełkowaniu. Tworzy zwartą, gęstą i stabilną strukturę, co sprawia, że robótka jest trwała i dobrze trzyma kształt.

Jest niski, co oznacza, że budowanie wysokości robótki zajmuje więcej czasu, ale dzięki temu uzyskuje się bardzo solidny efekt. Nie ma widocznych prześwitów, co czyni go idealnym wyborem dla projektów wymagających gęstego splotu.

Stopień trudności: ⭐⭐ (łatwy – fundament maskotek. Wymaga jedynie pilnowania, by wbijać się pod obie nitki oczka z poprzedniego rzędu)

Zastosowanie półsłupka:

• Najczęściej stosowany w amigurumi (szydełkowych maskotkach i figurkach), ponieważ tworzy gęstą, zwartą fakturę, która dobrze utrzymuje wypełnienie.
• Świetnie nadaje się do tworzenia dywaników, torebek, podkładek pod kubki i innych elementów, które wymagają sztywności.
• Stosowany do tworzenia obramowań i wykończeń robótki, ponieważ jego zwarta struktura dobrze stabilizuje krawędzie.

Jak wykonać półsłupek?

1. Wbij szydełko w kolejne oczko robótki.
2. Złap nitkę i przeciągnij ją przez oczko (masz dwie pętelki na szydełku).
3. Złap nitkę ponownie i przeciągnij ją przez obie pętelki na szydełku.

Półsłupek nawijany (pół. naw.) – half double crochet (hdc)

Charakterystyka: Półsłupek nawijany to ścieg pośredni między półsłupkiem a słupkiem – jest wyższy i bardziej elastyczny niż klasyczny półsłupek, ale jednocześnie gęstszy niż słupek. Tworzy miękką, zwartą, ale lekko rozciągliwą fakturę, co czyni go niezwykle uniwersalnym.

Stopień trudności: ⭐⭐ (łatwy – fundament maskotek. Wymaga jedynie pilnowania, by wbijać się pod obie nitki oczka z poprzedniego rzędu)

Zastosowanie półsłupka nawijanego:

• Świetnie sprawdza się w czapkach, kominach, kocach i szalikach, ponieważ daje ciepłą i miękką strukturę.
• Jest dobrą alternatywą dla słupków, jeśli chcemy uzyskać nieco bardziej zwartą fakturę robótki.
• Może być używany do tworzenia tekstury w robótce, ponieważ ma wyraźne poziome prążki, które powstają z nitki pozostającej na szydełku przed przerobieniem wszystkich pętelek.

Jak wykonać półsłupek nawijany?

1. Zrób narzut na szydełku.
2. Wbij szydełko w kolejne oczko robótki.
3. Złap nitkę i przeciągnij przez oczko (na szydełku masz trzy pętelki).
4. Przeciągnij nitkę przez wszystkie trzy pętelki na szydełku jednocześnie.

Słupek (sł.) – double crochet (dc)

Charakterystyka: Słupek to jeden z najpopularniejszych i najbardziej wszechstronnych ściegów szydełkowych. Jest wyższy niż półsłupek, dzięki czemu pozwala na szybsze budowanie wysokości robótki.

Słupek tworzy luźniejszy i bardziej otwarty splot niż półsłupek, dzięki czemu robótka jest bardziej miękka i elastyczna. Może być stosowany zarówno w gęstych, zwartych projektach, jak i w ażurowych wzorach, jeśli jest przeplatany oczkami łańcuszka.

Stopień trudności: ⭐⭐⭐ (średni/podstawowy plus – klasyka szydełkowania. Wymaga już nieco więcej koordynacji, ale po wykonaniu kilku rzędów staje się intuicyjny)

Zastosowanie słupka:

• Często używany w chustach, szalikach, swetrach i narzutach, ponieważ jest lekki i elastyczny.
• Stosowany w szydełkowych kocach i pledach, ponieważ pozwala szybko budować dużą powierzchnię robótki.
• Może być używany do tworzenia wzorów reliefowych, jeśli wbija się go w różne miejsca oczek z poprzedniego rzędu.

Jak wykonać słupek?

1. Zrób narzut na szydełku.
2. Wbij szydełko w kolejne oczko robótki.
3. Złap nitkę i przeciągnij ją przez oczko (na szydełku masz trzy pętelki).
4. Złap nitkę ponownie i przeciągnij ją przez pierwsze dwie pętelki na szydełku (pozostają dwie pętelki).
5. Ponownie złap nitkę i przeciągnij ją przez pozostałe dwie pętelki – i gotowe!

Podwójny słupek (pdsł.) – treble crochet (tr)

Charakterystyka: Podwójny słupek to wysoki ścieg szydełkowy, który tworzy lekką i luźną strukturę. Jest wyższy od klasycznego słupka, ponieważ dodaje dodatkowy narzut, co sprawia, że robótka szybciej nabiera wysokości.

Podwójny słupek to doskonały ścieg do projektów, które mają być lekkie, efektowne i szybkie do wykonania.

Stopień trudności: ⭐⭐⭐ (średni – wyższy brat słupka. Trudność polega głównie na utrzymaniu równego napięcia nitki przy tak wysokim ściegu, aby robótka nie wyglądała na dziurawą)

Zastosowanie podwójnego słupka:

• Stosowany w ażurowych wzorach, firankach, obrusach.
• Świetny do tworzenia lekkich i przewiewnych projektów, takich jak chusty, firanki, serwety czy letnie topy.
• Dzięki niemu możesz szybciej budować wysokość w robótce przy mniejszej liczbie rzędów – podwójny słupek pozwala na szybsze szydełkowanie dużych projektów.
• Może być używany do budowania dekoracyjnych elementów w połączeniu z innymi ściegami np. w reliefowymi.

Jak wykonać podwójny słupek?

1. Zrób dwa narzuty na szydełku.
2. Wbij szydełko w kolejne oczko robótki.
3. Złap nitkę i przeciągnij ją przez oczko (masz teraz cztery pętelki na szydełku).
4. Złap nitkę ponownie i przeciągnij ją przez pierwsze dwie pętelki (pozostają trzy pętelki).
5. Złap nitkę i przeciągnij ją przez kolejne dwie pętelki (pozostają dwie pętelki).
6. Złap nitkę i przeciągnij ją przez ostatnie dwie pętelki – w taki sposób otrzymasz gotowy podwójny słupek!

Potrójny słupek (ptsł.) – double treble crochet (dtr)

Charakterystyka: Potrójny słupek to jeden z najwyższych ściegów szydełkowych, który pozwala szybko budować wysokość robótki i tworzyć bardzo luźną strukturę.

Dzięki dodatkowym narzutom ścieg jest jeszcze wyższy niż podwójny słupek – idealnie nadaje się do koronkowych i przewiewnych projektów jak np. szydełkowe dekoracje.

Jest to ścieg rzadziej spotykany, używany głównie w bardzo wysokich ażurach i przy skomplikowanych wzorach dekoracyjnych.

Stopień trudności: ⭐⭐⭐ (średni – choć mechanika jest niemal identyczna jak w słupku podwójnym, wymaga dużej kontroli nad napięciem nitki – jeśli narzuty będą zbyt luźne, słupek wyjdzie wiotki i nieestetyczny)

Zastosowanie potrójnego słupka:

• Ażurowe i koronkowe projekty, takie jak firanki, serwetki, obrusy, chusty i letnie ubrania.
• Filetowe szydełkowanie, w którym potrójne słupki tworzą otwarte, przewiewne wzory.
• Szybkie zwiększanie wysokości robótki – stosowany w projektach, gdzie trzeba osiągnąć dużą wysokość przy mniejszej liczbie rzędów.
• Dekoracyjne elementy, np. w kwiatowych i geometrycznych motywach.
• Tworzenie efektów reliefowych, gdy jest wbijany w inne ściegi z poprzedniego rzędu.

Jak wykonać potrójny słupek?

1. Zrób trzy narzuty na szydełku.
2. Wbij szydełko w kolejne oczko robótki.
3. Złap nitkę i przeciągnij ją przez oczko (masz pięć pętelek na szydełku).
4. Złap nitkę ponownie i przeciągnij ją przez pierwsze dwie pętelki (pozostają cztery pętelki).
5. Złap nitkę i przeciągnij ją przez kolejne dwie pętelki (pozostają trzy pętelki).
6. Ponownie złap nitkę i przeciągnij ją przez następne dwie pętelki (pozostają dwie pętelki).
7. Na koniec przeciągnij nitkę przez ostatnie dwie pętelki – potrójny słupek jest gotowy!

Słupek reliefowy – front post/back post double crochet (fpdc/bpdc)

Charakterystyka: Słupek reliefowy to odmiana klasycznego słupka, która pozwala tworzyć trójwymiarowe, wypukłe i wklęsłe wzory.

W przeciwieństwie do zwykłego słupka, nie wbija się go w górne oczko poprzedniego rzędu, lecz oplata się nim cały słupek poniżej, dzięki czemu uzyskuje się efekt głębi i tekstury.

Słupki reliefowe są szeroko stosowane w projektach, które wymagają wyrazistych wzorów i strukturalnych detali.

Stopień trudności: ⭐⭐⭐⭐ (średniozaawansowany/trudny – wymagają zrozumienia architektury robótki – nie wbijamy się w oczko, ale wokół „nóżki” słupka. Idealne do robienia ściągaczy i warkoczy)

Zastosowanie słupka reliefowego:

• Dodawanie efektu głębi i dekoracyjnego wykończenia do różnych elementów robótki, np. mankietów i krawędzi ubrań.
• Tworzy wzory 3D np. warkoczy, żebrowań i innych teksturalnych motywów.
• Słupki reliefowe są często stosowane w technikach imitujących wzory drutowe.

Jak wykonać słupek reliefowy przedni (fpdc)?

1. Zrób narzut na szydełku.
2. Wbij szydełko od przodu do tyłu wokół trzonu słupka z poprzedniego rzędu (nie w górne oczko!).
3. Złap nitkę i przeciągnij ją wokół słupka (masz trzy pętelki na szydełku).
4. Przerób pierwsze dwie pętelki razem.
5. Przerób pozostałe dwie pętelki razem.

Jak wykonać słupek reliefowy tylny (bpdc)?

1. Zrób narzut na szydełku.
2. Wbij szydełko od tyłu do przodu wokół trzonu słupka z poprzedniego rzędu.
3. Złap nitkę i przeciągnij ją wokół słupka (masz trzy pętelki na szydełku).
4. Przerób pierwsze dwie pętelki razem.
5. Przerób pozostałe dwie pętelki razem.

Zerknij również na nasze inne artykuły z poradami szydełkowymi:

• Dlaczego warto zacząć szydełkować?
• Nauka szydełkowania – jak zacząć zabawę z szydełkiem?
• Co można zrobić na szydełku? Pomysły i kreatywne inspiracje

FAQ